Bóng tối một mùa Xuân

 

Tôi nhảy xuống khỏi chiếc xe vận tải đã đưa tôi trở về Dalat, hôm ấy là ngày 16 tháng 5 năm 1975.  Tôi đã rời bỏ Dalat theo đoàn người di tản về Saigòn chỉ mới được hai tháng, thế mà nay trở về ... Dalat sao lạ lùng quá!... thành phố mà tôi đã lớn lên với tất cả  thời thơ ấu và tuổi trẻ hiến dâng! ...Dalat, như có vẻ gì xa la.... cái lạ lùng trống rỗng, như thiếu vắng một cái gì đó trong tôị Dừng lại nơi bến xe, tôi nhìn quanh, bến vắng thưa người rải rác các góc bến xe là những chiếc xe vận tải chở người trở về từ  Saigòn hay những thành phố khác. Tôi cầm chiếc ba-lô vác lên vai, cái ba-lô hơi nặng vì chứa toàn sách... những quyển sách mà tôi đã lấy được từ thư viện Vũng Tàụ Nhắc tôi nhớ lại ... khi Việt Cộng vào Vũng Tàu, ngày 30 tháng 4 lúc 9 giờ sáng!!.... Tôi vẫn còn ngơ ngác như một đứa trẻ lạc bầy, không biết chạy đi đâu ? không biết tìm nơi nào để trú ẩn!?.
Tôi còn đang giúp các đồng bào di tản từ khắp nơi kéo về Vũng Tàu, sắp xếp chổ ăn, chổ ở cho họ, lo phát mùng mền, gạo, nước, vì tôi ở trong Ban Cứu Trợ, nên đã vô tình không chú ý lắm chuyện lên tàu ra đi. Ở Vũng Tàu trước đó một ngày, người ta kéo nhau ra nằm đầy bãi trước, bãi sau ... tôi đã băn khoăn tự hỏi người ta muốn đi đâu đây? đi Mỹ à!..đi Mỹ với chiếc xà lan nhỏ xíu ấy ư? trời ơi! người ta có điên không chứ! rồi chuyện gì sẽ xảy ra cho họ đâỷ bão biển, đói khát, dịch bệnh, rồi còn gì nữa.!?. Tôi nghĩ đến những cảnh mà tôi đã đọc trong cuốn truyện nói tới cái cảnh lưu vong của những người dân Do Thái... Trời ơi! bây giờ cái cảnh ấy sắp sửa xảy ra cho dân tộc tôi. Việt cộng là aỉ...  chúng có phải là những tên cùi, tên hủi mà sao chúng đi tới đâu thì đồng bào chạy trốn đến đó..!? Tôi thấy xót xa khi thấy những đứa bé nằm dài chơi trên cát, chúng vô tư không biết chuyện gì đang xảy ra, trong khi ông bà, cha mẹ chúng với đôi mắt hốt hoảng, lo lắng như sắp sửa bị đưa ra xử tử hình. Trời bỗng đổ cơn mưa rào, tôi đã vội quay trở về mà lòng vẫn còn băn khoăn cho những người nằm ướt dưới cơn mưa!  (cho đến bây giờ tôi vẫn còn hối tiếc vì đã không cùng ở lại với mọi người, và tôi đã đánh mất cơ hội..!!).
Sáng hôm sau tôi chạy ra bãi biển, bãi biển vắng tanh, tất cả mọi người ở đây tối hôm qua đã đi đâu mất rồi...có lẽ họ đã trở về nhà, tôi nghĩ vậy!! Mấy giờ sau, Việt Cộng vào Vũng Tàu...! Tôi đứng trên tầng hai của trường trung học Vũng Tàu, nhìn thiên hạ đang đi “hui của”! Kẻ thì khiêng gạo, người vác những cây vải lớn, kẻ lấy những chiếc xe Honda, xe đạp để chở những đồ đạc đã “hui” được từ trong kho gạo hay trong các cửa hiệu! người ôm TV, kẻ khiêng máy may, chửi bới giành giựt, làm loạn cả lên. Gia đình người bạn mà tôi đã giúp đỡ trên đường từ Dalat về tới Vũng Tàu, họ cũng chạy theo đám người ấy để kiếm chác. Cô em gái của người bạn bảo tôi, “trời ơi người ta đi lấy gạo, lấy đồ nhiều lắm, sao chị không đỉ”. Tôi nhìn cô lắc đầu không nói, tôi đã cản nhiều lần, nhưng họ vẫn đi, rồi còn cho tôi là đạo đức giả!?...Tôi đã lặng yên bỏ đi xuống lầu, tôi đi tới đứng cạnh hàng rào nhìn ra đường quan sát ba tên lính bộ đội Việt Cộng đang núp sau gốc câỵ  Tôi thấy trên lưng họ đeo một cái bao vải nhỏ cột túm ba góc làm thành cái ba-lô, tay thì xách một cái giỏ nhựa chứa 3 trái đạn lớn giống trái bắp chuối, vai mang một cái nòng dài, sau này tôi mới biết đó là đạn và nòng của B40.  Nhìn kỹ khuôn mặt của họ, tôi ngạc nhiên khi thấy họ trẻ quá, tôi đoán họ chỉ khoảng từ 13 cho tới 16 tuổi. Gương mặt tái mét, thân hình tiều tụy trong bộ đồ xanh lá bạc màu, chân mang đôi dép râu ... nhắc tôi nhớ lại câu thơ của Quang Dũng trong bài “Tây Tiến”
Tây Tiến đoàn binh không mọc tóc,
Quân xanh màu lá dữ oai hùm....
cũng vì mấy câu thơ  trong bài này mà Quang Dũng bị Việt Cộng thanh trừng!!
Tên bộ đội trẻ tuổi quay lại nhìn tôi trừng mắt, hắn đuổi tôi đi chổ khác. Tôi vội vã rời bỏ hàng rào đi vội về phía dãy nhà vệ sinh. Tôi ngạc nhiên thấy những quyển sách bị xé bỏ làm giấy vệ sinh, rải dọc đường, vương vãi đầy sân. Tôi cúi xuống nhặt lên những cuốn sách chỉ còn phân nữa đó là cuốn “Mặt trận Miền Tây vẫn yên tĩnh”!! (Erich Maria Remarque)...tôi đang đứng đọc thì có một anh bạn đi tới nói với tôi:
-Lượm làm gì, vô thư viện mà lấy kìa, thiên hạ vô phá tan tành cái thư viện, có cái gì ăn được trong đó đâu, chỉ có phá hoại! giọng anh có vẻ giận dỗi.!
Tôi vội vàng quay lại đi thẳng lên thư viện. Một cảnh tượng hỗn độn hiện ra trước mắt tôi, bao nhiêu sách bị lôi xuống khỏi kệ sách, xé tung tóe dưới sàn. Tôi vội nói với người đàn ông đang lôi những quyển sách trên kệ quăng xuống sàn nhà:
-Sao lại quẳng hết sách như thế nàỷ
Người đàn ông quay lại nhìn tôi với nét mặt không lấy gì thiện cảm.  Ông ta nói:
- Mấy cái này có gì phải tiếc, Việt Cộng vào đâu có học thứ  này làm gì,  lấy làm củi nấu cơm ..
Tôi đứng lặng, thấy buồn, thấy tiếc, thấy mất mát một cái gì đó, tôi cũng không hiểu được tôi lúc ấy..!? Tôi vội vàng bước vào giữa những đống sách ngổn ngang, vói tay lấy mấy quyển sách tự điển, những quyển sách nói về phong tục tập quán của dân việt, thấy quyển nào tôi lấy quyển đó, sợ những quyển sách ấy sẽ ra tro dưới bàn tay của kẻ dốt nát... Những quyển sách này tôi đã không mua được trong các hiệu sách ở Dalat, nếu có thì giá cũng rất đắt, tôi là học trò nghèo, phải đi làm thêm để kiếm tiền đóng học phí hàng tháng, thì làm gì có đủ tiền để mua những quyển sách có giá trị như thế nàỵ Tôi đã phải nhịn ăn quà sáng, nhịn sắm áo quần mới để mua sách vì tôi rất mê sách, quí sách. Có những quyển sách chưa đủ tiền mua, tôi đã thường đi vào hiệu sách để đọc “chùa”, mỗi ngày tôi đọc “cọp” vài trang, cho tới khi đủ tiền để mua quyển sách ấy đem về đặt vào tủ sách để  “chiêm ngưỡng”!
Tôi lấy được khoảng năm cuốn sách rồi vội vàng rời khỏi thư viện với tâm trạng lo sợ của một kẻ trộm. Thấy tôi khệ nệ đem về mấy cuốn sách, gia đình người bạn đã cười nói:
-Trời ơi! đói tới nơi mà không lo, chỉ lo sách với vở...
Tôi im lặng cất tất cả đống sách ấy vào ba-lô... Đấy là cái nguyên nhân mà tôi phải mang nặng một ba-lô sách khi trở về Dalat!
Tôi rời bỏ bến xe đi lên dốc đường Lê Đại Hành. Trời buổi sáng mùa Xuân,  nhưng không nắng, màu trời âm u như muốn mưa, gió hiu hắt... một chút gì trĩu nặng  trong tôị Tôi tới đầu dốc đường Minh Mạng, chợt dừng lại ...tôi nhìn xuống cuối dốc, con đường như chìm xuống hố sâu thăm thẳm, hai bên đường cờ xanh của Mặt Trận Giải Phóng treo cùng với cờ đỏ sao vàng như  lấp kín cả con đường tôi đi, chỉ thấy cờ và cờ... chợt tôi thấy mình trong tâm trạng của nhà thơ Trần Dần  
Tôi bước đi không thấy phố thấy nhà,
Chỉ thấy mưa sa trong màu cờ đỏ...
Và rồi những giọt mưa sa đủ làm ướt tóc, chảy xuống mắt, thấy mằn mặn trên môi, nước mưa, nước mắt hòa lẫn, tôi khóc ư..? ngày trước tâm trạng của Trần Dần có giống như tôi bây giờ chăng?  Tôi cúi đầu chạy vội, chui qua dãy cờ xí rợp trời ấy, cảm thấy mình như đang rơi vào vực thẳm tối đen. Tôi chạy xuống dốc đá nhà làng, xuyên qua con đường Phan đình Phùng, băng qua ngả ba Cẩm Đô, để đi tới đường Hai Bà Trưng nơi ấy là căn nhà của tôi, gia đình tôi, bố mẹ tôi, anh em tôi đang chờ tôi trở về, mọi người đang lo lắng trông ngóng tôi... Tôi chạy vội vào nhà, gặp ngay Thành, đứa em trai của tôi, nó kêu lên:
- Má ơi chi Ba về rồi kìa!
Má tôi dưới bếp chạy lên, bà nhìn thấy tôi, nhưng nét mặt không vui!?  Bà kêu Thành đóng cửa lại, bà kéo tay tôi lại gần và nói giọng hạ thấp xuống nhưng có vẻ đay nghiến:
- Tao tưởng mày đi Mỹ rồi chớ! Sao không đi mà lại trở về đây làm gì? Về đây chỉ có chết!
Rồi bà lầm bầm bỏ đi xuống bếp. Tôi ngạc nhiên, Má tôi mà cũng biết chuyện đi Mỹ nữa ư!? Trước ngày tôi rời Dalat, cả gia đình đã được bố tôi đưa đi xuống Phan Rang về làng Vạn Phước quê của má tôi.  Bố tôi nghe người ta nói Quốc Gia sẽ giữ từ  Phan Rang  cho đến Cà Mâu, còn Dalat thì thuộc về Việt Cộng vì vậy mà gia đinh tôi ở lại Phan Rang cho đến ngày Việt Cộng vào,  còn tôi đi sau nên theo đoàn người di tản chạy thẳng về tới Vũng Tàu...!! Má tôi nghe mọi người nói tôi đã gặp được anh Hai tôi trên tàu Hải Quân và đi Mỹ rồi! Bố tôi thì tâm trạng lo lắng hơn, ông sợ tôi bị tai nạn dọc đường...nên khi thấy tôi trở về ông mừng lắm! Ông đỡ lấy chiếc ba-lô trên vai tôi:
- Con mang cái gì mà nặng vậỷ
- Sách của con đó bố!
Vưà nói tôi vừa thả chiếc ba-lô xuống đất rồi thở phào như trút cái gánh nặng..
- Trời đất, lại sách với vở ... con có biết là họ đang tịch thu hết sách vở của “Ngụy” không?. Bố tôi nhăn mặt la lớn.
- Sách “Ngụy” là sách gì vậy bố? tôi hỏi lạị
- Sách của mình bây giờ họ cho là sách của “Mỹ Ngụy” đó con à! Họ đi khám xét tịch thu đem đốt hết! Sách của con Bố phải đem đi bỏ nhà cầu...
Mới nghe tới đây tôi đã muốn hét lớn, nhưng phải kềm lại, vì tôi biết tôi không còn tự do la lối như ngày nào!! Tôi dằn lại và hạ giọng nói thật nhỏ:
- Tại sao Bố làm như vậy? Bố biết là con quí sách lắm mà! Sách của con quí hơn là tiền đó Bố à!
- Bố biết, nhưng mày không biết là họ vào nhà mà thấy sách vở nhiều quá, nó sẽ nói mình là dân trí thức tiểu tư sản...rồi biết chuyện gì sẽ xảy ra đây!?.
Bố tôi nhăn mặt nhìn tôi lắc đầu nói tiếp:
- Rồi cái thân của mày coi chừng đó... tụi nó nói là “Ngụy quyền”, “có nợ máu với nhân dân...”
- Con làm gì mà “có nợ máu với nhân dân”... cái bọn dốt nát ...
Bố tôi đưa tay bịt miệng tôi lại, ông cung tay ra dấu muốn đấm vào đầu tôi. Tôi im lặng, bản tính tôi nóng nảy, là con gái nhưng chưa bao giờ tôi rụt rè e sợ điều gì, chuyện gì không phải là tôi nói ngaỵ Nhưng bây giờ cái quyền nói ấy tôi không còn được tự do nữa. Tôi biết Bố giận nên đã gọi tôi bằng “mày”!!
Tôi mang ba-lô lên lầu, nhìn các kệ sách trống rỗng.... trời ơi, bao nhiêu công trình sưu tập sách của tôi đã bay xuống nhà cầu... trước đây tôi rất hãnh diện với bạn bè cái phòng đọc sách của tôi, nó như là một thư viện nhỏ, bạn bè thích tới nhà tôi để đọc sách. Tôi sắp xếp sách theo cách tổ chức của một thư viện, từ sách nghiên cứu khoa học kỹ thuật, cho tới văn chương Hán Việt theo từng kệ có dán tên. Báo Thời Nay và Văn, được tôi xếp từ số một cho tới hai trăm, tòa soạn xin mua lại những số báo cũ với giá cao, nhưng tôi không thích bán sách! Vậy mà hôm nay tất cả những quyển sách yêu quí của tôi đã chui vào cống rãnh!! Tôi nhớ lại cảnh tượng ở thư viện Vũng Tàu, họ cũng đã làm như thế! Đáng buồn thật! Tôi đứng lặng suy nghĩ miên man, không lẽ tôi đang trở lại cái thời của Tần Thủy Hoàng bên Tàu đốt sách, đày ải học trò, đem những người trí thức đi lao công, thật vô lý quá! Tôi đang ở trong thế kỷ hai mươi, thế kỷ mà đời sống con người đang được kỹ thuật hóa, giá trị con người được nâng cao, quyền tự do con người được bảo vệ... Thế mà chỉ thoáng phút chốc tất cả đều tan biến, tất cả như bị một màn sương âm u phủ trùm trên đời sống mà trước đây mọi người gọi là Thế Giới Tự Do. Tôi còn chưa tin vào những điều Bố tôi nói, tôi thầm nghĩ “chẳng lẽ bọn họ lại ngu ngốc đến thế sao? Sách cũng tùy loại sách, sách “Mỹ Ngụy” là sách gì? thôi thì sách tiếng Mỹ chúng đọc không được thì cho là Mỹ, nhưng sách tiếng Việt rành rành, sách khoa học kỹ thuật, sách Văn học Sử ... thì có gì gọi là “Ngụy” chứ!
- Làm gì mà còn đứng đó! tiếng Bố  hỏi làm tôi giật mình quay lại nhìn ông.
Thấy mắt tôi rưng lệ, Bố nói giọng nhe nhàng hơn:
- Bố còn cất lại một số sách của con trong mấy cái thùng giấy để trên gác. Con cất những quyển sách này trên gác luôn đi. Không được để bất cứ sách gì trên kệ tủ, tụi nó vô lấy đi hết mà còn gây rắc rối nữa đó con ơi!
- Tụi nào được lệnh đi lấy vậy Bố?
- Thì tụi “Cách Mạng ba mươi” chứ còn ai! Bố tôi trả lời có vẻ hậm hực lắm!
- “Cách Mạng ba mươi” là cái gì vậy? Tại sao lại gọi là “Cách Mạng ba mươi”?
Tôi hỏi lại, Bố tôi trả lời:
- Cái tụi a dua theo VC mới đây nên họ gọi là “Cách mạng ba mươi”, chứ có cách mạng, cách miết gì đâu, nói xong câu ấy thôi thấy Bố tôi thở ra hơi dài thườn thượt, tôi nhớ Bố tôi là Vệ Quốc Đoàn theo Việt Minh đánh Pháp. Tôi mà nói nhầm Việt Minh là Việt Cộng là ông mắng tôi ra trò, chỉ cái bọn ngu dốt mới nói thế! Ông nói Việt Minh đánh Tây, còn cái bọn Việt Cộng là theo Cộng Sản lợi dụng lòng yêu nước của người dân, sau khi thắng được Tây thì chúng trở cờ. Hồi đó là ông đi đánh Tây cứu nước, chứ không có theo Cộng Sản, khi Tây thua rồi thì ông xuống núi ra khỏi chiến khu trở về với Quốc Gia. Dù rằng ông là dân miền Bắc, nhưng không trở về Bắc. Ông vẫn mơ một ngày hòa bình thống nhất trên quê hương, ông sẽ trở về thăm quê, thăm mẹ, thăm anh em... nhưng cái ngày ấy không phải là cái ngày giống như cái ngày hôm nay...!!
Hôm sau tôi lang thang lên phố, đi dọc hết khu Hòa Bình, đi tới đâu cũng thấy cờ, đi lại con đường Lê Đại Hành, đứng trên dốc cầu thang chợ nhìn xuống bùng binh gần lối vô chợ, thấy chiếc xe nhà binh của bộ đội VC được kéo về bỏ nằm đó ... Tôi nhìn thấy có một vật gì đó đang được đặt ở đầu xe, tôi cố gắng nheo mắt để nhìn...hình như một người đang nằm thì phải...Tôi chạy vội xuống cầu thang chợ, đi thật  nhanh tới chiếc xe... một xác người lính đã chết sình thúi, ruồi xanh đang bay vo ve, đứng cách xa mà vẫn ngửi được mùi tử thi xông lên nồng nặc. Hỏi ra mới biết xác chết do Việt Cộng đã kéo về bỏ trên xe để triễn lãm... trời ơi!.. con người ta có thế tàn nhẫn đến thế sao? một kẻ chết rồi mà vẫn còn bị trả thù như  vậy sao?..   Tôi ngạc nhiên thấy mọi người đi xa xa ngó lại, không có ai dám lại gần, thấy tôi tiến lại gần, một người đàn bà kéo áo tôi lại nói nhỏ:
- Cô đừng có đến gần, tới gần bộ đội bắt nhổ nước miếng vào xác đó, lính của thiếu tá Phong đó! Tội nghiệp người ta chết rồi mà làm chi vậy, không biết nữa!.. nghe nói có người tới xin xác đi chôn, nhưng bộ đội không cho, nói người này “ có nợ máu với nhân dân”.
Tôi rưng rưng nước mắt xót xa cho người lính trẻ... anh cũng là một người hùng vì tổ quốc hy sinh, nay kẻ thù đem xác làm nhục hình, hỏi ông trời có mắt công minh. Tôi bỏ đi, ra hồ Xuân Hương ngồi, nhìn xuống mặt hồ không còn trong xanh nữa, mặt nước đục ngầu như lòng tôi không lối mở. Tôi lượm những hòn sỏi ném mạnh xuống mặt hồ cho mặt nước vỡ ra, như đầu óc tôi đang lao chao quay cuồng theo vòng nước. Tim tôi đang trào dâng nỗi nghẹn ngào ẩn ức, một cái gì đó lo sợ, mập mờ cho con đường đi tới. Quê hương mình đây mà, nhà mình đây mà, đồng bào mình đây mà... tại sao mình lại phải sợ!? Đi Mỹ!..nếu tôi đi Mỹ thì tôi phải sợ hơn tôi đang ở đây bây giờ mới đúng chứ! vì nước Mỹ ...  đâu phải là quê hương tôi, vì...đâu phải nhà tôi, vì đâu phải đồng bào tôi, cùng tiếng nói của dân tộc tôi...!! Tôi chắc chắn những người đi Mỹ phải sợ lắm! Nhưng họ có sợ thì không có gì sai trái cả, nhưng...còn tôi...tại sao tôi lại sợ....tôi sợ gì đây?? Tôi càng thấy mình có tâm trạng hoảng hốt hơn khi có người cho biết, bộ đội với tụi “Cách Mạng ba mươi” đá lăn hết mấy thùng rác được làm kiểu mẫu giống như  gốc cây thông giả để dọc con đường vòng quanh hồ Xuân Hương với hàng chữ rất là lịch sự  “cho tôi xin rác” được gắn bên ngoài  mặt thùng rác. Việt cộng cho đó là tàn tích của “Mỹ Ngụy”! Trời ạ! ngó xuống mà coi, một thành phố thanh lịch, với những thùng rác làm đẹp thành phố có tội lỗi gì đâu mà cũng bị trả thù. Còn tôi thì sao?... tôi là một công chức dưới chế độ cũ, chúng cho là “ngụy quyền”, cũng có “nợ máu với nhân dân” ...!! Như vậy thì tôi làm sao mà không sợ hãi được. Tôi thấy một viễn ảnh tối tăm đang giăng mắc trên con đường trước mặt...!
Tôi trở về, đi tìm gặp bạn bè, để biết đứa nào còn, đứa nào mất, cũng là để bấu víu vào cái mất mát hụt hẫng trong tôi, để che dấu cái lo âu cho những ngày tháng dài sắp tớị Nhưng hình như có một màn sương mỏng đang chắn ngang ... bạn bè tôi...có một cái gì đó ngăn cách....không còn dám tâm sự như ngày xưa, hình như khi nói chuyện, tất cả đều đang ở trong thế thủ ...không còn tin nhau nữa. Tôi như rơi vào một khoảng không cô đơn, không giống như chàng “Hoàng Tử Bé” của Saint-Exupérỵ  Chàng “Hoàng Tử” này ở trong vũ trụ, còn có trăng sao để tâm sự, còn tôi... bạn bè tôi đều có những dấu chấm hỏi nghi ngờ to tướng.!? Tôi lại đi tìm và hy vọng sẽ gặp lại đứa bạn mà tôi có thể tin được. Tôi đi vào con đường nhỏ nhiều ổ gà lỡm chởm, vẫn cờ giăng làm tối cả mắt tôi ...tôi không muốn thấy, nhưng nó vẫn chìa ra trước mắt tôi, nó che cả con đường tôi đang đi tới...!
Tôi tới nhà Xuân, đứng tần ngần trước ngỏ, nhà có hai cây ổi trước sân. Tôi nhớ lại có lần đã trèo lên cây ổi này, ăn ổi ngay trên cây, kiến đã chui vào người tôi cắn, đau quá tôi đã nhảy từ trên cây xuống trẹo giò, phải mời ông thầy “rờ “ tới nắn gân mới đi đứng trở lại được. Từ đó ba của Xuân làm hàng rào quanh gốc cây để không cho mấy lũ nhóc phá phách như tôi leo nữa. Bây giờ hàng rào vẫn còn đó, mà Xuân đâu rồi, nó có đi Mỹ không? nó có khác xưa không? nhưng tôi mới xa nó chưa đầy ba tháng, sao mà tôi ngỡ như 10 năm chưa gặp..!? tôi băn khoăn tự hỏỉ...  Tiếng Xuân reo lên,:
- Ủa mày về rồi đó hả! vô đây..vô đây...!
Xuân nắm tay tôi kéo vào trong nhà, ngồi ngay cái bàn gỗ dưới bếp, cái bàn này tôi đã từng ngồi để thưởng thức món “mì quãng”, má Xuân có nghề nấu mì quãng nên tôi thường được chiêu đãi mỗi khi ghé thăm Xuân. Xuân nắm tay tôi nói nhỏ:
- Mày không đi Mỹ à! Tao tưởng mày đi rồi chớ!
- Tại sao mày biết có chuyện đi Mỹ vậy? Tôi hỏi lại Xuân. Xuân kề sát tai tôi nói nhỏ:
- Ai mà không biết, người ta đi về kể chuyện xuống tàu, chen lấn, đông quá, có người bỏ về lại.
Tôi nhìn xuân hỏi lại:
- Mày có biết là đất Mỹ xa mình như thế nào không, mà người ta đi Mỹ bằng cái xà lan nhỏ xíu hà! chỉ có chết trên biển mà thôi chứ làm sao mà đi tới Mỹ được.
Xuân nhìn tôi lắc đầu:
- Mày đừng có thông thái quá! những đứa thông thái như mày bữa nay chết hết! Tao tưởng mày ở dưới đó về biết hết té ra mày không biết gì ráo trọi! Người ta đi ra biển có “Đệ thất hạm đội” của Mỹ đậu ngoài khơi vớt, mà mày không biết sao? Mày về nhớ cẩn thận miệng mồm, có mấy đứa bạn bè của mình tụi nó là Việt Cộng nằm vùng, có đứa theo “Cách Mạng ba mươi”, tụi nó tố nhau dữ lắm đó. Mày biết con Nhung không, ba nó là Trung Tá vào tiếp nhận trường Võ Bị, con Hồng cả nhà nó là VC nằm vùng. Thằng Trỗ bên Sinh Viên Phật Tử, cái thằng mà mày hay sửa lưng nó đó, nhớ không? thằng đó mày coi chừng, nó ghét mày lắm! ráng tránh nó đi, nghe nói nó làm gì lớn lắm bên Tỉnh Đoàn!
Té ra là như vậy, tôi đã không biết gì hết, không biết có tàu Mỹ vớt người chạy nạn đậu ngoài khơi, tôi không biết đám bạn bè của tôi là Việt Cộng nằm vùng. Xuân nhắc Tôi mới nhớ cái tên Trỗ chuyên viên đi xúi người ta xuống đường biểu tình gây rối! Lúc nào miệng mồm hắn cũng xoen xoét nói là tranh đấu cho Phật Giáo. Ngày đất nước đang cơn rối ren, Trỗ đã mời tôi và các anh chị đại diện những đoàn thể xã hội như Hướng Đạo, Gia Đình Phật Tử, Học Sinh Phật Tử ... để thành lập “Mặt trận hòa hợp hòa giải dân tộc”. Tôi là người nhỏ tuổi nhất trong buổi họp hôm ấy, tôi đã đứng dậy bỏ ra về trước (lúc ấy tôi đã nghi hắn là VC !?), sau đó mọi người cũng về theo, buổi họp không thành nên hắn ghét tôi lắm! Đúng là cháy nhà mới ra mặt chuột!
Niềm tin của tôi như mất hết, sức sống của tôi như tàn lụi. Bạn bè tôi đã quay lưng lại với tôi. Nhung, Hồng hai đứa bạn mà tôi quí mến! Chúng tôi cùng là bạn học, từ  khi còn bé, ăn cùng mâm ngủ cùng giường, cho đến áo quần cũng thường chia nhau mặc. Hèn chi khi tôi gặp lại hai đứa nó, thấy tụi nó nhìn tôi với ánh mắt ngại ngần, không vui vẻ vồn vã như xưa, trong khi tôi thì lớn tiếng than van chê trách "cái bọn VC ngu dốt, thù gì với mấy cái thùng đựng rác mà cũng thù, hất lăn hết xuống hồ. Còn người chết rồi có độc ác chi, tội lỗi gì, họ cũng là những người lính, cũng vì Tổ Quốc hy sinh, sao chết rồi mà còn đem phơi nắng để sình thúi lên, làm ô nhiễm môi trường, chỉ gây thêm bệnh chứ  ích lợi gì, mấy thằng bộ đội đứng gác ở đó trước sau gì cũng chết bệnh ho lao hết! Rồi.. thì... chỉ bọn ngu dốt mới đốt sách ...!!" Hai đứa nó nghe tôi cằn nhằn, than van đã vội nói là có việc phải đi gấp....
Tôi kể lại cho Xuân nghe, Xuân nói:
- May cho mày, nó chưa giảng kinh thánh Hồ chủ tịch với màỵ Coi chừng tụi nó báo công an theo dõi mày đó. Dù gì tụi nó vẫn còn nể mày năm xưa thường gíup đỡ tụi nó. Bây giờ thời thế đổi thay, mày ráng thay đổi theo thời để mà còn được tồn tại, chứ tao thấy khó sống qúa! tụi nó biết  mày quá rỏ...!
Tôi đứng dậy giã từ Xuân ra về .... Tôi không biết mình phải làm gì trong cái buổi giao thời nàỵ Tôi trở thành tên “ma cà bông”...  Những kẻ nào có dây mơ rễ má với VC, con em gia đình liệt sĩ, hoặc là “Cách mạng ba mươi” thì mới hy vọng có việc, còn “Ngụy quân”, “Ngụy quyền” đều ngồi chờ....tôi cũng có trong số chờ ấy! Tôi là nhân viên của Cơ Sở Dân Vận Chiêu Hồi, chỉ nghe cái tên Cơ sở c?a Tôi thôi, chúng đã cho là “có nợ máu với nhân dân”....!! Ba tháng sau có lệnh gọi “Ngụy quân”, “Ngụy quyền” đi “học tập”. Họ nói đi “học tập” khoảng một tuần... mười ngày..hay ba tháng... “học tập tốt” thì được về sớm!! Nhiều người “được” gọi, khăn gói lên đường... những người vợ trẻ tiễn chồng ra đi dặn dò “anh nhớ học tập tốt, để mau về”!! Còn tôi ...  một mùa Xuân đầy bóng tối đang vây hãm cuộc đời tôi...!!
Miên Du Đalạt
(nhớ lại mùa Xuân 1975)